بنابراين ، صريح عبارت مزبور همان امامت مخصوص به اهل بيت است كه سرور و سر حلقهء آنان امير المؤمنين عليه السّلام است و مقصود رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله در اينجا آن جناب بوده است . گذشته از اين ، خود همين تهنيت و بيعت و دست دادن و گرد آمدن براى انجام اين مراسم و ادامهء پيوستهء اين مراسم تا سه روز ، به طورى كه پيش از اين مذكور شد « 1 » ، جز با معناى خلافت و اولويّت ، با معناى ديگرى سازش و مناسبت ندارد و به همين جهت است كه مىبينيد ابو بكر و عمر با امير المؤمنين عليه السّلام روبرو شدند و او را به ولايت تهنيت گفتند . در اين جريان معناى مولى مطابق فرمايش رسول خدا بيان شده است و كسى كه اين خلعت را پوشيده ، به مردم از خودشان سزاوارتر است . قرينهء هفتم : فرمايش رسول خداست بعد از بيان ولايت : فليبلّغ الشاهد الغايب : آنان كه حضور دارند ، مراتب را به غايبان ابلاغ نمايند ، چنان كه در همين مجلد از نظر گذشت . « 2 » آيا اين گونه تأكيد پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله داير به اينكه حاضران به غايبان ابلاغ نمايند ، گمان مىكنيد نسبت به موالات و محبت و نصرت در ميان مسلمانان بوده كه به موجب كتاب و سنّت ، هرفردى آن را مىدانسته و بدان توجه داشته است ؟ گمان ندارم هيچ كوته‌نظر و سست‌رأيى چنين گمان برد و در برابر اين همه تشريفات و اهتمام و تأكيد ، موضوع مورد نظر پيغمبر اسلام را يك امر ساده و عمومى تصور كند . بدون شك و ترديد شما به خوبى تشخيص خواهيد داد كه مقصود رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله از اين امر مؤكّد ، تنها موضوع مهمى بوده است كه تا آن هنگام فرصت ابلاغ آن پيش نيامده بود و طوايف و قبايل مختلف هم كه در آن مجمع حضور نداشتند ، از آن بىاطلاع بوده‌اند و اين امر مهم همان امامت است كه كمال دين و تمام نعمت و خشنودى پروردگار بدان بستگى دارد و گروهى كه حضور داشتند ، از سخنان پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله جز اين امر مهم چيز ديگرى درك و فهم نكرده‌اند و رسول

--> ( 1 ) . ر ك : الغدير ( متن عربى / چ 5 ) : 1 / 269 - 283 . ( 2 ) . همان : 1 / 33 ، 160 ، 198 .